Posłuchaj
Miejsce modlitwy w kościele z historią
W parafii, która pragnie rozwinąć adorację, istniejący kościół może stać się punktem wyjścia do rozmowy o odpowiednim miejscu modlitwy. W zabytkowym wnętrzu trzeba brać pod uwagę zarówno potrzeby wiernych i wymogi kultu, jak i wartość architektury oraz wystroju.
Poniższy plan rozmowy jest propozycją redakcyjną: nie jest oceną stanu konkretnego budynku ani pozwoleniem na prace. Kościelne zasady dotyczące budowy i restauracji kościołów oraz troski o dobra sakralne przypominamy poniżej.
Najpierw poznajcie istniejącą przestrzeń
Z proboszczem i osobami odpowiedzialnymi za kościół przejrzyjcie dostępną dokumentację budynku oraz dotychczasowe ustalenia dotyczące jego ochrony. Poproście o pomoc w ustaleniu, które elementy wnętrza i wyposażenia wymagają szczególnej troski. Można wspólnie opisać obecne wejścia, oświetlenie oraz miejsca, z których korzystają wierni.
Przed wyborem zakresu zmian zapytajcie właściwych specjalistów i instytucje, jakie rozpoznanie oraz uzgodnienia będą potrzebne. Nie zakładajcie, że niewielka ingerencja zawsze jest dopuszczalna albo że jedna decyzja kościelna zastępuje inne wymagane zgody.
Wymogi kościelne i pomoc biegłych
Kan. 1216 Kodeksu prawa kanonicznego stanowi, że przy budowie i restauracji kościołów należy stosować zasady i przepisy liturgii oraz sztuki sakralnej, uwzględniając opinie biegłych. Kan. 1220 mówi o trosce za to odpowiedzialnych o czystość i piękno wystroju kościoła oraz o zwyczajnej opiece i odpowiednich środkach bezpieczeństwa dla dóbr sakralnych i kosztowności.
Zakres tych kanonów i potrzebnych uzgodnień dla konkretnego projektu należy omówić w diecezji. Warto zaprosić specjalistów od architektury i ochrony zabytków do rozmowy już na etapie koncepcji, a nie dopiero po wyborze wykonawcy.
Tabernakulum i istniejący układ kościoła
Benedykt XVI w Sacramentum caritatis, nr 69, wskazuje na potrzebę uwzględnienia architektury i łatwego rozpoznania miejsca przechowywania Eucharystii. Gdy kościół nie ma kaplicy Najświętszego Sakramentu, a zachował się ołtarz główny z tabernakulum, papież wskazuje jako stosowne zachowanie tego układu dla przechowywania i adoracji, bez ustawiania tam fotela celebransa.
Ten fragment nie jest gotowym projektem dla każdej świątyni. W tej samej adhortacji wskazano na znaczenie Ogólnego wprowadzenia do Mszału Rzymskiego oraz to, że ostateczny osąd w tej materii należy do biskupa miejsca. Nie planujcie przeniesienia tabernakulum jako samodzielnej decyzji zespołu.
Przygotujcie pytania do wspólnej oceny
Przed spotkaniem można spisać, jaką potrzebę ma zaspokoić miejsce modlitwy, jakie są możliwe godziny dostępu oraz czy wierni mają modlić się przed tabernakulum, czy planowane jest także wystawienie. Oddzielcie pytania o zakres prac od pytań o liturgię, przechowywanie Eucharystii i zapewnienie obecności wiernych.
Warto poprosić o porównanie kilku możliwych rozwiązań, w tym wykorzystania istniejącego układu kościoła. Przy każdym zapiszcie wpływ na wystrój, dostępność, bezpieczeństwo i koszty oraz osoby, które powinny wypowiedzieć się przed decyzją. Dopiero po otrzymaniu potrzebnych ocen i uzgodnień parafia może ustalić dalszy sposób działania.
Źródła
- Kodeks prawa kanonicznego, kościoły i miejsca święteKan. 1216 oraz 1220 § 1–2: budowa i restauracja kościołów, zasady liturgii i sztuki sakralnej, troska o zachowanie oraz bezpieczeństwo dóbr. Polski tekst ujednolicony KEP, stan prawny na 8 sierpnia 2023 r.
- Kodeks prawa kanonicznego, miejsca święteKan. 1216 i 1220: tekst angielski na stronie Stolicy Apostolskiej.Język źródła: angielskiObjaśnienie i wydania dokumentu
- Benedykt XVI, Sacramentum caritatisNr 69: miejsce tabernakulum, architektura kościoła oraz rozstrzygnięcie biskupa miejsca.Język źródła: polski · Adhortacja apostolska · 22.02.2007Objaśnienie i wydania dokumentu
Opracowanie redakcyjne na podstawie wskazanych źródeł. Sprawdzenie źródłowe: .
